Φορολογική κατοικία στην Ελλάδα για εκπατρισμένους (expats) – Πλήρης οδηγός

Σημαντική φορολογική και νομική επισήμανση: Η σελίδα αυτή περιέχει γενικές πληροφορίες και δεν αποτελεί εξατομικευμένη φορολογική, νομική, επενδυτική ή μεταναστευτική συμβουλή. Η φορολογική κατοικία εξαρτάται από το σύνολο των πραγματικών περιστατικών, από το δίκαιο που ισχύει στο σχετικό έτος και, όπου χρειάζεται, από συγκεκριμένη σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας. Τα φορολογικά ζητήματα πρέπει να τα εξετάζει καταρτισμένος Έλληνας λογιστής ή φοροτεχνικός, ενώ τα ζητήματα διαμονής, μετανάστευσης και νομικού καθεστώτος, καθώς και τα νομικά ζητήματα που σχετίζονται με συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας, πρέπει να τα εξετάζει καταρτισμένος Έλληνας δικηγόρος. Μπορεί επίσης να χρειαστεί συμβουλή στην αλλοδαπή. Η αμειβόμενη υποστήριξή μας για τη φορολογική κατοικία: Η Chalkidiki Real Estate προσφέρει αμειβόμενο πρακτικό συντονισμό σε συνεργασία με Έλληνα λογιστή ή φοροτεχνικό και Έλληνα δικηγόρο. Ανάλογα με το συμφωνημένο εύρος, μπορούμε να οργανώσουμε μια αρχική εξέταση των πραγματικών περιστατικών, λίστα δικαιολογητικών, προετοιμασία του ΑΦΜ και του myAADE, επικοινωνία με τους επαγγελματίες συμβούλους, διεκπεραίωση της μεταφοράς της φορολογικής κατοικίας, συντονισμό της άδειας διαμονής, μεταφράσεις, πληρεξούσια, πιστοποιητικά φορολογικής κατοικίας και τη σχετική παρακολούθηση. Τις αποφάσεις τις λαμβάνουν οι αρμόδιες αρχές και δεν μπορούμε να εγγυηθούμε φορολογικό καθεστώς, έγκριση, συγκεκριμένο φορολογικό αποτέλεσμα ή αποδοχή από αλλοδαπή αρχή.

Σε αυτή τη σελίδα

Φορολογική κατοικία στην Ελλάδα: μια επισκόπηση

Η φορολογική κατοικία είναι ο νομικός δεσμός βάσει του οποίου κρίνεται αν η Ελλάδα φορολογεί ένα πρόσωπο γενικά ως κάτοικο ή μόνο για συγκεκριμένα εισοδήματα ελληνικής πηγής. Δεν ταυτίζεται με την υπηκοότητα, την ιθαγένεια, τον τόπο κατοικίας με την καθημερινή έννοια του όρου, την άδεια βάσει της μεταναστευτικής νομοθεσίας, την ιδιοκτησία κατοικίας, την κατοχή ΑΦΜ ή την εγγραφή για υγειονομική περίθαλψη. Τα ζητήματα αυτά μπορεί να συνδέονται μεταξύ τους, αλλά κανένα δεν πρέπει να θεωρείται από μόνο του πλήρης απάντηση.

Οι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας υπόκεινται κατά κανόνα σε ελληνικό φόρο εισοδήματος για το εισόδημα που προκύπτει στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, με την επιφύλαξη των απαλλαγών του εσωτερικού δικαίου, των ειδικών καθεστώτων και των συμβάσεων αποφυγής διπλής φορολογίας. Οι μη κάτοικοι φορολογούνται κατά κανόνα στην Ελλάδα για το εισόδημα ελληνικής πηγής. Ο ακριβής χαρακτηρισμός του εισοδήματος και το δικαίωμα κάθε χώρας να το φορολογήσει απαιτούν επαγγελματικό έλεγχο.

Η ανάλυση βασίζεται στα πραγματικά περιστατικά. Οι αρχές μπορούν να εξετάσουν πού ζει το πρόσωπο, πού ζουν ο/η σύζυγος και τα παιδιά, πού παρέχεται φυσικά η εργασία, από πού διοικείται μια επιχείρηση, πού βρίσκεται το κέντρο της κοινωνικής και οικονομικής ζωής και πόσες ημέρες περνά το πρόσωπο σε κάθε χώρα. Τα έγγραφα πρέπει να συνθέτουν μια συνεκτική εικόνα και όχι να συγκεντρώνονται μόνο αφού προκύψει κάποιο ερώτημα.

Γιατί έχει σημασία η φορολογική κατοικία

Μια αλλαγή φορολογικής κατοικίας μπορεί να επηρεάσει τις ετήσιες δηλώσεις, την προκαταβολή φόρου, τα ηλεκτρονικά αρχεία, τις πιστώσεις αλλοδαπού φόρου, καθώς και τη δήλωση συντάξεων, εισοδημάτων από μισθωτή εργασία, επιχειρηματικών κερδών, μερισμάτων, τόκων, μισθωμάτων και υπεραξιών. Μπορεί επίσης να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο τράπεζες, χρηματιστηριακές εταιρείες, φορείς συντάξεων και άλλα ιδρύματα εφαρμόζουν παρακρατούμενους φόρους ή ζητούν αυτοπιστοποίηση βάσει των διεθνών κανόνων ανταλλαγής πληροφοριών.

Ο σχεδιασμός πριν από τη μετεγκατάσταση έχει αξία, επειδή η ημερομηνία έναρξης μπορεί να επηρεάσει ολόκληρο φορολογικό έτος. Μια μετακόμιση σε ακατάλληλη χρονική στιγμή μπορεί να οδηγήσει σε αλληλοεπικαλυπτόμενες υποχρεώσεις υποβολής δηλώσεων, σε πίεση στη ρευστότητα ή σε αβεβαιότητα σχετικά με το ποια χώρα πρέπει να εκδώσει πιστοποιητικό κατοικίας. Μπορεί επίσης να επηρεάσει έναν εργοδότη που επέτρεψε την εξ αποστάσεως εργασία χωρίς να εξετάσει ζητήματα ελληνικής μισθοδοσίας, εργατικού δικαίου ή μόνιμης εγκατάστασης.

Η φορολογική κατοικία είναι εξίσου σημαντική για όσους πιστεύουν ότι δεν έχει αλλάξει τίποτα. Οι μακρές παραμονές, η επαναλαμβανόμενη εποχική παρουσία, η μετακόμιση της οικογένειας ή η ίδρυση ελληνικής επιχείρησης μπορεί να αλλάξουν τα πραγματικά περιστατικά. Όταν το μοτίβο αλλάζει, ένας ετήσιος έλεγχος είναι συνετή επιλογή.

Κανόνες φορολογικής κατοικίας του ελληνικού δικαίου

Σύμφωνα με τον ελληνικό Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, ένα φυσικό πρόσωπο μπορεί να θεωρηθεί φορολογικός κάτοικος Ελλάδας όταν η μόνιμη ή κύρια κατοικία του, η συνήθης διαμονή του ή το κέντρο των ζωτικών του συμφερόντων βρίσκεται στην Ελλάδα. Το κέντρο των ζωτικών συμφερόντων αφορά τους προσωπικούς και οικονομικούς δεσμούς και απαιτεί συνολική αξιολόγηση. Οι κανόνες για τους Έλληνες διπλωμάτες και για παρόμοιες περιπτώσεις δημόσιας υπηρεσίας μπορεί να δημιουργούν πρόσθετες ειδικές περιπτώσεις.

Ανεξάρτητα από αυτά, η παρουσία στην Ελλάδα για διάστημα που υπερβαίνει τις 183 ημέρες αθροιστικά μέσα σε οποιαδήποτε περίοδο δώδεκα μηνών μπορεί να δημιουργήσει ελληνική φορολογική κατοικία από την πρώτη ημέρα της παρουσίας, με την επιφύλαξη της εξαίρεσης που προβλέπει ο νόμος για ορισμένες παραμονές αποκλειστικά για ιδιωτικούς λόγους. Αυτό σημαίνει ότι η κατοικία δεν είναι απλώς ένας χαρακτηρισμός στο τέλος του έτους. Οι συνέπειες και το σχετικό έτος πρέπει να εξεταστούν με τον λογιστή.

Περισσότερα κριτήρια μπορεί να οδηγούν προς την ίδια κατεύθυνση, αλλά ένα πρόσωπο δεν χρειάζεται απαραίτητα να πληροί όλα τα κριτήρια. Η σωστή προσέγγιση είναι να αντιστοιχιστούν όλα τα πραγματικά περιστατικά με το εσωτερικό δίκαιο και στη συνέχεια να εξεταστεί η σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας, αν και άλλο κράτος θεωρεί το πρόσωπο κάτοικό του.

Μόνιμη ή κύρια κατοικία

Μια κατοικία διαθέσιμη στην Ελλάδα έχει σημασία, αλλά το βάρος της εξαρτάται από τον τρόπο χρήσης της και από τα ευρύτερα πραγματικά περιστατικά. Ένα διαμέρισμα με μακροχρόνια μίσθωση που χρησιμοποιείται όλο τον χρόνο μπορεί να στηρίξει την κατοικία. Μια εξοχική βίλα που χρησιμοποιείται λίγες εβδομάδες δεν οδηγεί αυτομάτως στο ίδιο αποτέλεσμα. Η ιδιοκτησία από μόνη της δεν αποτελεί επομένως ούτε οριστική απόδειξη κατοικίας ούτε απόδειξη μη κατοικίας.

Οι αρχές μπορεί να εξετάσουν αν η στέγη είναι συνεχώς διαθέσιμη, πού βρίσκεται η οικοσκευή, ποια διεύθυνση χρησιμοποιείται στις δημόσιες αρχές και στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και αν το πρόσωπο διαθέτει άλλη μόνιμη κατοικία στο εξωτερικό. Τεχνητές ή αντιφατικές ρυθμίσεις ως προς τη διεύθυνση μπορεί να αποδυναμώσουν μια θέση.

Οι αγοραστές ακινήτων θα πρέπει να συζητούν το ζήτημα της φορολογικής κατοικίας χωριστά από τη συναλλαγή της αγοράς. Ο ΑΦΜ και η δήλωση ακινήτων Ε9 σχετίζονται κατά κανόνα με τις διοικητικές υποχρεώσεις της ιδιοκτησίας, αλλά ο ΑΦΜ δεν καθιστά από μόνος του τον ιδιοκτήτη φορολογικό κάτοικο Ελλάδας.

Συνήθης διαμονή

Η συνήθης διαμονή αφορά το μοτίβο και την κανονικότητα της ζωής ενός προσώπου και όχι απλώς μια τυπική εγγραφή. Οι επαναλαμβανόμενες παραμονές, ο ρυθμός της καθημερινής ζωής και η αναλογία του χρόνου που περνά κανείς σε διαφορετικές χώρες μπορεί να έχουν όλα σημασία. Ένα πρόσωπο που μοιράζει τον χρόνο του μεταξύ της Ελλάδας και άλλων κρατών χρειάζεται ένα προσεκτικό ημερολόγιο, τεκμηριωμένο με αποδεικτικά των ταξιδιών του.

Τα σύνολα ημερών είναι σημαντικά, όμως και το ποιοτικό μοτίβο έχει σημασία κατά την ανάλυση της συνήθους διαμονής ή την εφαρμογή μιας σύμβασης. Ένας επαναλαμβανόμενος τρόπος ζωής με οκτώ μήνες στην Ελλάδα θα είναι δύσκολο να συμβιβαστεί με τον ισχυρισμό ότι η Ελλάδα είναι απλώς ένας περιστασιακός προορισμός διακοπών, ακόμη κι αν τα έγγραφα παραμένουν στο εξωτερικό.

Καταγράφετε τα ταξίδια σας τη στιγμή που γίνονται. Επιβεβαιώσεις πτήσεων, εισιτήρια πλοίων, καταγραφές διελεύσεων με το διαβατήριο, κινήσεις καρτών, κατανάλωση σε λογαριασμούς κοινής ωφέλειας και αρχεία κινητής τηλεφωνίας μπορεί να αποτελέσουν σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, αλλά κανένα αρχείο δεν πρέπει να εξετάζεται μεμονωμένα.

Κέντρο ζωτικών συμφερόντων

Το κέντρο των ζωτικών συμφερόντων είναι συχνά το στοιχείο που εξαρτάται περισσότερο από τα πραγματικά περιστατικά. Οι προσωπικοί δεσμοί μπορεί να περιλαμβάνουν τον τόπο όπου βρίσκονται ο/η σύζυγος, τα εξαρτώμενα τέκνα, η οικογενειακή κατοικία, το σχολείο, η δραστηριότητα στην κοινότητα και η κοινωνική ζωή. Οι οικονομικοί δεσμοί μπορεί να περιλαμβάνουν την απασχόληση, την επιχειρηματική δραστηριότητα, τη διοίκηση εταιρείας, την επαγγελματική πελατεία, τις επενδύσεις και τον τόπο από τον οποίο γίνεται η διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων.

Δεν υπάρχει καθολική λίστα ελέγχου που να αποδίδει συγκεκριμένο αριθμό πόντων. Ένα έγγαμο πρόσωπο που ζει στην Ελλάδα, ενώ η οικογένειά του παραμένει μόνιμα στο εξωτερικό, μπορεί να αποτελεί διαφορετική περίπτωση από μια οικογένεια που μετεγκαθίσταται μαζί. Ομοίως, η παθητική κατοχή επενδύσεων στο εξωτερικό διαφέρει από την ενεργή καθημερινή διοίκηση μιας αλλοδαπής εταιρείας από ένα γραφείο στο σπίτι στην Ελλάδα.

Ο δικηγόρος και ο φοροτεχνικός θα πρέπει να εξετάζουν και τους αντιφατικούς παράγοντες, αντί να επιλέγουν μόνο τα ευνοϊκά στοιχεία. Μια τεκμηριωμένη ανάλυση εξηγεί τη συνολική εικόνα και τους λόγους για τους οποίους μια δικαιοδοσία έχει τον στενότερο δεσμό.

Ο κανόνας των 183 ημερών στην Ελλάδα

Ο ευρέως γνωστός κανόνας είναι ότι ένα φυσικό πρόσωπο που βρίσκεται στην Ελλάδα για περισσότερες από 183 ημέρες αθροιστικά μέσα σε οποιαδήποτε περίοδο δώδεκα μηνών θεωρείται φορολογικός κάτοικος Ελλάδας από την πρώτη ημέρα της παρουσίας του, με την επιφύλαξη μιας περιορισμένης εξαίρεσης. Η επίσημη διατύπωση της ΑΑΔΕ αναφέρεται σε υπέρβαση των 183 ημερών, οπότε πρόχειρες περιλήψεις όπως «έξι μήνες» δεν πρέπει να αντικαθιστούν τον ακριβή έλεγχο με βάση το ημερολόγιο.

Ο κανόνας δεν αποτελεί ασφαλές όριο (safe harbour) που αποδεικνύει τη μη κατοικία κάτω από αυτό. Ένα πρόσωπο με μόνιμη κατοικία και κέντρο ζωτικών συμφερόντων στην Ελλάδα μπορεί να είναι κάτοικος ακόμη και χωρίς να υπερβεί τις 183 ημέρες. Αντίστροφα, ενδέχεται να χρειαστεί οι διατάξεις των συμβάσεων να επιλύσουν ταυτόχρονες αξιώσεις κατοικίας.

Όσοι εργάζονται εξ αποστάσεως θα πρέπει να μετρούν τις εργάσιμες ημέρες, τα σαββατοκύριακα, τις αργίες και τις λοιπές ημέρες, και όχι μόνο τις ημέρες κατά τις οποίες άνοιξαν τον φορητό υπολογιστή τους. Το κριτήριο της παρουσίας αφορά τη φυσική παρουσία και όχι τον σκοπό κάθε εργάσιμης ημέρας.

Πώς να μετρήσετε τις ημέρες στην Ελλάδα

Καταρτίστε ένα ημερολόγιο ανά ημέρα που να καλύπτει τουλάχιστον τις σχετικές περιόδους δώδεκα μηνών και τα σχετικά φορολογικά έτη. Καταγράψτε τις ημερομηνίες άφιξης και αναχώρησης, τις χώρες που επισκεφθήκατε και τα αποδεικτικά έγγραφα. Επειδή οι μερικές ημέρες, οι ημέρες ταξιδιού και η διατύπωση του νόμου μπορεί να επηρεάσουν το αποτέλεσμα, ο λογιστής θα πρέπει να επιβεβαιώσει τη μέθοδο υπολογισμού για τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά.

Μη βασίζεστε αποκλειστικά στις σφραγίδες του διαβατηρίου εντός του χώρου Σένγκεν. Ψηφιακά ημερολόγια, κάρτες επιβίβασης, αρχεία διοδίων, κρατήσεις καταλυμάτων, πληρωμές με κάρτα και άλλα αξιόπιστα αποδεικτικά μπορούν να στηρίξουν το ημερολόγιο. Φυλάσσετε τα πρωτότυπα αρχεία αντί για στιγμιότυπα οθόνης χωρίς τα συμφραζόμενά τους.

Ένα κριτήριο κυλιόμενου δωδεκαμήνου μπορεί να εκτείνεται σε περισσότερα από ένα ημερολογιακά έτη, ενώ οι δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος υποβάλλονται ανά φορολογικό έτος. Μπορεί να έχουν σημασία και οι δύο οπτικές. Ο επαγγελματικός έλεγχος θα πρέπει να εντοπίσει την πιθανή πρώτη ημέρα της ελληνικής κατοικίας και τις συνέπειες για την υποβολή δηλώσεων.

Εξαίρεση για προσωρινή ιδιωτική παραμονή

Η ΑΑΔΕ αναφέρει ότι το κριτήριο των 183 ημερών δεν εφαρμόζεται σε φυσικά πρόσωπα που παραμένουν στην Ελλάδα αποκλειστικά για τουριστικούς, ιατρικούς, θεραπευτικούς ή άλλους παρόμοιους ιδιωτικούς λόγους, εφόσον η παραμονή δεν υπερβαίνει τις 365 ημέρες, συμπεριλαμβανομένων σύντομων διαστημάτων στο εξωτερικό. Πρόκειται για συγκεκριμένη εξαίρεση και όχι για μια γενική βίζα ενός έτους για την αποφυγή της φορολογικής κατοικίας.

Η λέξη «αποκλειστικά» είναι σημαντική. Η εξ αποστάσεως εργασία, η άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, η διαχείριση επενδύσεων ή η μεταφορά της οικογενειακής ζωής μπορεί να είναι ασυμβίβαστες με έναν αποκλειστικά ιδιωτικό σκοπό. Όποιος εξετάζει την εξαίρεση θα πρέπει να λάβει εξατομικευμένη γραπτή συμβουλή και να διατηρεί αποδεικτικά στοιχεία για τον σκοπό και τη διάρκεια της παραμονής.

Η εξαίρεση αφορά το κριτήριο της παρουσίας· άλλοι παράγοντες κατοικίας του εσωτερικού δικαίου μπορεί να χρειάζονται και πάλι εξέταση. Δεν πρέπει ποτέ να εφαρμόζεται με βάση μόνο μια περίληψη στο διαδίκτυο.

Διπλή φορολογική κατοικία

Διπλή κατοικία μπορεί να προκύψει όταν το εσωτερικό δίκαιο δύο χωρών χαρακτηρίζει το ίδιο πρόσωπο ως κάτοικο. Για παράδειγμα, η Ελλάδα μπορεί να εφαρμόσει τους δικούς της κανόνες κατοικίας, ενώ η προηγούμενη χώρα εξακολουθεί να θεωρεί το πρόσωπο κάτοικό της, επειδή εκεί παραμένει κατοικία, οικογένεια ή κάποιος δεσμός που προβλέπει ο νόμος.

Η διπλή κατοικία βάσει του εσωτερικού δικαίου δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε στοιχείο εισοδήματος φορολογείται τελικά δύο φορές. Μια σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας μπορεί να καθορίσει την κατοικία για τους σκοπούς της σύμβασης και να κατανείμει τα δικαιώματα φορολόγησης, ενώ οι μηχανισμοί πίστωσης αλλοδαπού φόρου του εσωτερικού δικαίου μπορούν να προσφέρουν ελάφρυνση. Ωστόσο, μπορεί να εξακολουθεί να απαιτείται συμμόρφωση και στα δύο κράτη.

Πρέπει να ελέγχονται η ακριβής σύμβαση, τα πρωτόκολλά της και η τρέχουσα διοικητική πρακτική. Δύο φαινομενικά παρόμοιες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσουν σε διαφορετικά αποτελέσματα, επειδή διαφέρουν οι σχετικές συμβάσεις ή τα προσωπικά περιστατικά.

Κανόνες επίλυσης της διπλής κατοικίας στις συμβάσεις (tie-breaker)

Πολλές φορολογικές συμβάσεις χρησιμοποιούν μια σειρά κριτηρίων για το φυσικό πρόσωπο που είναι κάτοικος και των δύο συμβαλλόμενων κρατών: μόνιμη κατοικία, κέντρο ζωτικών συμφερόντων, συνήθης διαμονή και ιθαγένεια, και στη συνέχεια, όπου χρειάζεται, αμοιβαία συμφωνία μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Καθοριστική είναι η πραγματική διατύπωση της σύμβασης και δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι συμπίπτει με ένα γενικό πρότυπο.

Η σειρά έχει σημασία. Αν υπάρχει διαθέσιμη μόνο μία μόνιμη κατοικία, τα επόμενα κριτήρια μπορεί να μη χρειαστούν. Αν υπάρχουν κατοικίες και στα δύο κράτη, εξετάζονται οι στενότεροι προσωπικοί και οικονομικοί δεσμοί. Αν αυτό δεν μπορεί να προσδιοριστεί, σημασία αποκτούν η συνήθης διαμονή και τα υπόλοιπα κριτήρια.

Η κατοικία για τους σκοπούς της σύμβασης δεν καθορίζεται απλώς με την επιλογή της χώρας που προτιμά κανείς. Απαιτεί πραγματικά περιστατικά που μπορούν να υποστηριχθούν και συχνά πιστοποιητικά κατοικίας. Τις σύνθετες ή αμφισβητούμενες περιπτώσεις πρέπει να τις χειρίζονται σύμβουλοι και στις δύο χώρες.

Παγκόσμιο εισόδημα των φορολογικών κατοίκων Ελλάδας

Ο φορολογικός κάτοικος Ελλάδας υπόκειται κατά κανόνα σε ελληνικό φόρο εισοδήματος για το παγκόσμιο εισόδημά του, δηλαδή για εισόδημα από ελληνικές και αλλοδαπές πηγές. Σε αυτό μπορεί να περιλαμβάνονται μισθοί, κέρδη από ελεύθερο επάγγελμα, συντάξεις, μισθώματα, μερίσματα, τόκοι, δικαιώματα (royalties) και υπεραξίες, με την επιφύλαξη του χαρακτηρισμού τους, των απαλλαγών, των συμβάσεων και των ειδικών καθεστώτων.

Η φορολόγηση του παγκόσμιου εισοδήματος δεν σημαίνει ότι καταβάλλεται πάντα δύο φορές το ίδιο ακαθάριστο ποσό. Οι συμβάσεις και οι κανόνες του εσωτερικού δικαίου μπορούν να κατανέμουν τα δικαιώματα φορολόγησης και να προβλέπουν πιστώσεις φόρου. Παρ' όλα αυτά, το εισόδημα από το εξωτερικό μπορεί να πρέπει να δηλωθεί στην Ελλάδα ακόμη κι αν ο φόρος παρακρατήθηκε στο εξωτερικό ή αν μια σύμβαση περιορίζει τον ελληνικό φόρο.

Συγκεντρώστε τις ετήσιες βεβαιώσεις από εργοδότες, συνταξιοδοτικά ταμεία, τράπεζες, χρηματιστηριακές εταιρείες, εταιρείες και διαχειριστές ακινήτων. Τα αλλοδαπά έγγραφα μπορεί να χρειάζονται μετάφραση ή διευκρινίσεις. Η μετατροπή νομισμάτων και οι κανόνες χρονικού καταλογισμού θα πρέπει να εφαρμόζονται με συνέπεια από τον λογιστή.

Μη κάτοικοι με εισόδημα ελληνικής πηγής

Ένα πρόσωπο που παραμένει φορολογικός κάτοικος εξωτερικού μπορεί παρ' όλα αυτά να έχει φορολογικές υποχρεώσεις στην Ελλάδα. Συνήθη παραδείγματα είναι τα μισθώματα από ακίνητο στην Ελλάδα, το εισόδημα από ελληνική επιχείρηση, η εργασία που παρέχεται φυσικά στην Ελλάδα, ορισμένες συντάξεις ή εισοδήματα από επενδύσεις, καθώς και τα κέρδη από συναλλαγές που συνδέονται με την Ελλάδα.

Η ιδιότητα του μη κατοίκου πρέπει να αποτυπώνεται σωστά στο ελληνικό φορολογικό μητρώο. Ανάλογα με τη δραστηριότητα, το πρόσωπο μπορεί να χρειαστεί ΑΦΜ, κωδικούς πρόσβασης στο myAADE, φορολογικό εκπρόσωπο ή πρόσωπο επικοινωνίας, ετήσιες δηλώσεις, έντυπα Ε2 για τα μισθώματα, δηλώσεις ακινήτων Ε9 ή άλλες υποβολές.

Για την εφαρμογή των ελαφρύνσεων που προβλέπει μια σύμβαση μπορεί να απαιτείται πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας της αλλοδαπής. Θα πρέπει να εκδίδεται για το σωστό έτος και στη μορφή που αποδέχεται ο αντίστοιχος φορέας πληρωμής ή η αρμόδια αρχή.

Αποφυγή της διπλής φορολογίας

Οι συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας είναι διμερείς συμφωνίες που κατανέμουν τα δικαιώματα φορολόγησης και προβλέπουν ελάφρυνση όταν ένα εισόδημα ή κεφάλαιο συνδέεται και με τα δύο κράτη. Διαφορετικά άρθρα καλύπτουν κατά κανόνα τη μισθωτή εργασία, τα επιχειρηματικά κέρδη, τις συντάξεις, τις δημόσιες υπηρεσίες, το εισόδημα από ακίνητη περιουσία, τα μερίσματα, τους τόκους, τα δικαιώματα και τις υπεραξίες.

Η ελάφρυνση μπορεί να έχει τη μορφή απαλλαγής, πίστωσης αλλοδαπού φόρου ή μειωμένης παρακράτησης, ανάλογα με τη σύμβαση και την εφαρμογή της στο εσωτερικό δίκαιο. Η πίστωση αλλοδαπού φόρου είναι συνήθως περιορισμένη και μπορεί να απαιτεί απόδειξη ότι ο αλλοδαπός φόρος είναι οριστικός και έχει καταβληθεί. Οι χρονικές διαφορές μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα ρευστότητας ακόμη κι όταν η ελάφρυνση είναι τελικά διαθέσιμη.

Ο φορολογούμενος δεν πρέπει να υποθέτει ότι, αν πληρώσει πρώτα φόρο σε μία χώρα, το ζήτημα έχει διευθετηθεί. Μπορεί να χρειαστούν σωστές δηλώσεις, πιστοποιητικά και αιτήσεις επιστροφής φόρου. Τα πρόστιμα ή οι τόκοι που οφείλονται σε εκπρόθεσμες δηλώσεις δεν αίρονται αυτομάτως από μια σύμβαση.

Ελληνικό πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας

Η ΑΑΔΕ παρέχει ψηφιακό Πιστοποιητικό Φορολογικής Κατοικίας στα ελληνικά και στα αγγλικά για το τρέχον ή το προηγούμενο έτος. Μπορεί να εκδοθεί για την εφαρμογή σύμβασης αποφυγής διπλής φορολογίας ή για άλλους σκοπούς και φέρει μοναδικό αριθμό έκδοσης, ηλεκτρονική σφραγίδα και δυνατότητα επαλήθευσης μέσω κωδικού QR.

Το πιστοποιητικό μπορεί να βοηθήσει έναν αλλοδαπό φορέα πληρωμής να εφαρμόσει τη μεταχείριση που προβλέπει η σύμβαση, να στηρίξει αίτηση επιστροφής φόρου ή να αποδείξει την ελληνική κατοικία σε άλλη αρχή. Δεν υποκαθιστά την ανάλυση του εφαρμοστέου άρθρου της σύμβασης, της ιδιότητας του πραγματικού δικαιούχου, του χαρακτηρισμού του εισοδήματος ή οποιουδήποτε πρόσθετου εντύπου ζητείται στο εξωτερικό.

Πριν από την υποβολή αιτήματος για πιστοποιητικό, η εγγραφή του φορολογούμενου στο ελληνικό φορολογικό μητρώο και η θέση του ως προς τις δηλώσεις θα πρέπει να είναι σωστές. Ένα πιστοποιητικό για λάθος έτος ή λάθος σκοπό μπορεί να μην καλύψει τη διοικητική απαίτηση.

ΑΦΜ, φορολογικό μητρώο και myAADE

Ο ΑΦΜ είναι ο ελληνικός αριθμός φορολογικού μητρώου. Συνήθως απαιτείται για ακίνητα, τραπεζικές συναλλαγές, εργασία, επιχειρηματική δραστηριότητα, παροχές κοινής ωφέλειας και φορολογικές υποθέσεις. Η απόκτηση ΑΦΜ δεν θεμελιώνει από μόνη της φορολογική κατοικία στην Ελλάδα· ΑΦΜ μπορούν να έχουν τόσο οι κάτοικοι όσο και οι μη κάτοικοι.

Το myAADE είναι η ψηφιακή πύλη για αιτήματα μητρώου, δηλώσεις, πιστοποιητικά, πληρωμές και επικοινωνία. Είναι σημαντικό να είναι ακριβή τα στοιχεία email, τηλεφώνου, διεύθυνσης, ταυτοποίησης και εκπροσώπου. Τα ονόματα θα πρέπει να συμφωνούν με τα διαβατήρια και τα λοιπά ελληνικά αρχεία.

Ο οδηγός μας «Ελληνικός Αριθμός Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ)» εξηγεί τη διαδικασία. Παρέχουμε, επί πληρωμή, συντονισμό για την έκδοση ΑΦΜ και τις υποθέσεις φορολογικού μητρώου σε συνεργασία με Έλληνα λογιστή.

Μετεγκατάσταση στην Ελλάδα και απόκτηση φορολογικής κατοικίας

Ο σχεδιασμός της μετεγκατάστασης θα πρέπει να ξεκινά πριν από τη μετακόμιση. Καταρτίστε έναν πλήρη κατάλογο με χώρες, κατοικίες, απασχόληση, επιχειρήσεις, συντάξεις, επενδύσεις, ακίνητα και οικογενειακούς δεσμούς. Προσδιορίστε την αναμενόμενη ημερομηνία μετακόμισης και τις ημέρες που έχετε ήδη περάσει στην Ελλάδα τους προηγούμενους μήνες.

Ο Έλληνας λογιστής θα πρέπει να υπολογίσει τη φορολόγηση με βάση το κανονικό καθεστώς για κατοίκους και κάθε ειδικό καθεστώς που ενδέχεται να εφαρμόζεται. Ο δικηγόρος θα πρέπει να εξετάσει την ιθαγένεια, την εγγραφή διαμονής ή την άδεια διαμονής, το δικαίωμα εργασίας, τα μέλη της οικογένειας, τις ρυθμίσεις για τα ακίνητα και τα πληρεξούσια. Ο σύμβουλος στην προηγούμενη χώρα θα πρέπει να επιβεβαιώσει τις δηλώσεις που απαιτούνται για την αναχώρηση και τις υποχρεώσεις που εξακολουθούν να ισχύουν.

Μετά την άφιξη, ολοκληρώστε τις μεταβολές μητρώου που έχουν συμφωνηθεί, διατηρήστε τα αποδεικτικά των ταξιδιών σας, οργανώστε την ελληνική τήρηση βιβλίων ή μισθοδοσία όπου απαιτείται και αποφύγετε να αφήνετε αντιφατικές επίσημες διευθύνσεις σε διαφορετικούς φορείς.

Μισθωτοί που εργάζονται στην Ελλάδα

Οι μισθωτοί που μετακομίζουν στην Ελλάδα θα πρέπει να αναλύσουν τη φορολογική κατοικία, τον τόπο όπου εργάζονται φυσικά, τις υποχρεώσεις μισθοδοσίας του εργοδότη, την κοινωνική ασφάλιση και το εργατικό δίκαιο. Το ότι ένας αλλοδαπός εργοδότης συνεχίζει να καταβάλλει τον μισθό στο εξωτερικό δεν αποκλείει απαραίτητα τη φορολόγηση στην Ελλάδα, όταν η εργασία παρέχεται φυσικά από την Ελλάδα.

Τα άρθρα για την εξαρτημένη εργασία στις συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας εξετάζουν συχνά πού ασκείται η εργασία και περιέχουν προϋπόθεση 183 ημερών, μαζί με κριτήρια που αφορούν τον εργοδότη και τη μόνιμη εγκατάσταση. Πρέπει να εξετάζονται όλες οι προϋποθέσεις· ο κανόνας της σύμβασης για την εργασία δεν ταυτίζεται με τη φορολογική κατοικία κατά το εσωτερικό δίκαιο.

Η έγκριση του εργοδότη θα πρέπει να τεκμηριώνεται πριν από τη μετεγκατάσταση. Ενδέχεται να προκύψουν ζητήματα εγγραφής στην ελληνική μισθοδοσία, παρακράτησης φόρου ή παρουσίας του εργοδότη. Το άρθρο 5Γ μπορεί να προσφέρει κίνητρο σε επιλέξιμους νέους κατοίκους, αλλά απαιτούνται αίτηση και η πλήρωση όλων των νόμιμων προϋποθέσεων.

Εξ αποστάσεως εργαζόμενοι και ψηφιακοί νομάδες

Η εξ αποστάσεως εργασία παρέχεται εκεί όπου βρίσκεται φυσικά ο εργαζόμενος, ακόμη και όταν ο εργοδότης, οι πελάτες, οι διακομιστές και ο τραπεζικός λογαριασμός βρίσκονται στο εξωτερικό. Επομένως, ένα πρόσωπο που εργάζεται από ένα σπίτι στη Χαλκιδική μπορεί να δημιουργήσει ζητήματα ελληνικής φορολογίας φυσικών προσώπων, κοινωνικής ασφάλισης, μισθοδοσίας ή επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Η βίζα ψηφιακού νομάδα (Digital Nomad Visa) ή η άδεια διαμονής είναι καθεστώς του μεταναστευτικού δικαίου, όχι απαλλαγή από την ελληνική φορολογική νομοθεσία. Η καταμέτρηση των ημερών και το κέντρο ζωτικών συμφερόντων πρέπει να εξετάζονται ανεξάρτητα. Οι πολίτες χωρών εκτός ΕΕ και οι πολίτες της ΕΕ μπορεί να ακολουθούν διαφορετικές μεταναστευτικές διαδικασίες, έχουν όμως την ίδια ανάγκη για φορολογική ανάλυση.

Ο εργοδότης μπορεί να χρειαστεί συμβουλές σχετικά με τη μόνιμη εγκατάσταση, τη φορολογία νομικών προσώπων, τη μισθοδοσία και τη συμμόρφωση με το εργατικό δίκαιο. Ο εργαζόμενος δεν θα πρέπει να διαβεβαιώνει τον εργοδότη ότι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος με βάση μόνο ένα σύντομο άρθρο στο διαδίκτυο.

Ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι

Ένας ελεύθερος επαγγελματίας που διαμένει και εργάζεται στην Ελλάδα μπορεί να χρειαστεί έναρξη δραστηριότητας στην Ελλάδα, κατάλληλους κωδικούς δραστηριότητας (ΚΑΔ), έκδοση τιμολογίων, ηλεκτρονικά βιβλία, ανάλυση ΦΠΑ, διαβίβαση δεδομένων στο myDATA και εγγραφή στον e-ΕΦΚΑ για την κοινωνική ασφάλιση. Οι πελάτες του εξωτερικού δεν μετατρέπουν αυτόματα τη δραστηριότητα σε εισόδημα αλλοδαπής προέλευσης.

Ο λογιστής θα πρέπει να εξετάσει αν είναι κατάλληλη μια ατομική επιχείρηση, μια ελληνική ΙΚΕ ή κάποια άλλη μορφή. Μια αλλοδαπή εταιρεία που ανήκει στον ελεύθερο επαγγελματία μπορεί να δημιουργήσει ζητήματα διοίκησης, μισθού, μερισμάτων, ελεγχόμενων οντοτήτων ή μόνιμης εγκατάστασης και απαιτεί διασυνοριακή συμβουλευτική.

Δείτε τον οδηγό μας «Ίδρυση επιχείρησης στην Ελλάδα». Η υπηρεσία μας, επί πληρωμή, συντονίζει την ίδρυση με Έλληνα λογιστή και δικηγόρο, από την αρχική συμβουλευτική συνάντηση έως την εγγραφή.

Ιδιοκτήτες εταιρειών και μέλη διοίκησης

Η φορολογική κατοικία του φυσικού προσώπου και η φορολογική κατοικία της εταιρείας είναι διαφορετικά ζητήματα. Ένας μέτοχος μπορεί να γίνει φορολογικός κάτοικος Ελλάδας ενώ κατέχει αλλοδαπή εταιρεία, και ο τόπος από τον οποίο τα μέλη της διοίκησης λαμβάνουν αποφάσεις μπορεί επίσης να επηρεάσει τη φορολογική θέση της εταιρείας.

Ο μισθός, οι αμοιβές μελών διοίκησης, τα μερίσματα, τα δάνεια μετόχων, οι παροχές και οι διανομές απαιτούν σωστό χαρακτηρισμό. Μια σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας μπορεί να περιέχει ξεχωριστές διατάξεις για τις αμοιβές μελών διοίκησης και για τα μερίσματα. Η ασφαλιστική μεταχείριση μπορεί να μην ακολουθεί το αποτέλεσμα της φορολογίας εισοδήματος.

Οι επιχειρηματίες θα πρέπει να λάβουν συντονισμένες συμβουλές από την Ελλάδα και το εξωτερικό πριν μεταφέρουν στην Ελλάδα δραστηριότητες διοίκησης, εξουσία υπογραφής ή λειτουργίες προσωπικού. Μια εταιρική αναδιάρθρωση μετά τη μετακόμιση μπορεί να κοστίσει περισσότερο από τον έγκαιρο σχεδιασμό.

Συνταξιούχοι

Οι συνταξιούχοι που μετακομίζουν στην Ελλάδα θα πρέπει να εξετάσουν τη φορολογική μεταχείριση κάθε σύνταξης. Οι ιδιωτικές επαγγελματικές συντάξεις, οι συντάξεις υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης, οι συντάξεις δημοσίου, οι πρόσοδοι (annuities) και τα εφάπαξ ποσά μπορεί να αντιμετωπίζονται διαφορετικά βάσει μιας σύμβασης αποφυγής διπλής φορολογίας.

Το άρθρο 5Β προβλέπει εναλλακτικό καθεστώς για επιλέξιμους δικαιούχους συντάξεων αλλοδαπής που μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα. Η επιλεξιμότητα, οι απαιτήσεις σχετικά με τη χώρα, η προηγούμενη ιδιότητα μη κατοίκου, οι προθεσμίες, η διάρκεια και τα εισοδήματα που καλύπτονται πρέπει να επαληθεύονται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Το καθεστώς δεν εφαρμόζεται αυτόματα με τη μετακόμιση.

Ο σχεδιασμός της συνταξιοδότησης θα πρέπει να καλύπτει επίσης την υγειονομική περίθαλψη, την εγγραφή με το έντυπο S1 όπου εφαρμόζεται, την κληρονομική διαδοχή, τα ακίνητα, τις τραπεζικές υποθέσεις και τη μακροχρόνια φροντίδα. Δείτε τον οδηγό μας «Συνταξιοδότηση στην Ελλάδα».

Η τοπική σας επαφή στη Χαλκιδική

Επικοινωνήστε με τον Hans-Jürgen Bahner

Σχεδιάζετε να μετεγκατασταθείτε, να εργαστείτε, να συνταξιοδοτηθείτε, να επενδύσετε ή να περνάτε σημαντικό χρονικό διάστημα στην Ελλάδα και χρειάζεστε συντονισμό για τη φορολογική σας κατοικία με καταρτισμένους τοπικούς συμβούλους; Επικοινωνήστε απευθείας μαζί μου τηλεφωνικά, μέσω WhatsApp ή με email.

• Κινητό: +30 693 470 9163
• WhatsApp: +30 693 470 9163
• Email: hb@chalkidikirealestate.com
• Τοποθεσία: Chalkidiki Real Estate
• LinkedIn: Hans-Jürgen Bahner – Πάνω από 17.000 ακόλουθοι
• Συγγραφέας ευπώλητων βιβλίων: Βρείτε τα βιβλία μου εδώ

Καλέστε με

Στείλτε μου μήνυμα στο WhatsApp

Στείλτε email

Ζητήστε δωρεάν συμβουλευτική

Προσωπική υποστήριξη στη μετεγκατάσταση, στα ακίνητα και στον συντονισμό με επαγγελματίες συμβούλους για διεθνείς πελάτες στη Χαλκιδική και σε όλη την Ελλάδα.

Ιδιοκτήτες ακινήτων στην Ελλάδα

Η αγορά ακινήτου στην Ελλάδα απαιτεί κατά κανόνα ΑΦΜ και συνεπάγεται υποχρεώσεις που σχετίζονται με το ακίνητο, όπως η δήλωση στο Ε9 και ο ΕΝΦΙΑ. Η εκμίσθωση μπορεί να δημιουργήσει υποχρεώσεις φορολογίας εισοδήματος και υποχρεώσεις βραχυχρόνιας μίσθωσης. Κανένα από αυτά τα στοιχεία δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι ο ιδιοκτήτης είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας.

Ωστόσο, μια κατοικία μόνιμα διαθέσιμη, η ουσιαστική παρουσία και η μεταφορά της οικογενειακής ή επαγγελματικής ζωής μπορούν να συμβάλουν στη θεμελίωση φορολογικής κατοικίας. Οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να διακρίνουν μια πραγματική εξοχική κατοικία από την κύρια κατοικία τόσο με τη συμπεριφορά τους όσο και με τα αρχεία τους.

Αν το ακίνητο εκμισθώνεται, ο ιδιοκτήτης θα πρέπει να συντονίζει τις μισθώσεις, τις εγγραφές στις πλατφόρμες, τις δηλώσεις εισοδήματος, τα έξοδα και τη διαχείριση του ακινήτου. Η υπηρεσία μας «Διαχείριση ακινήτων στη Χαλκιδική» μπορεί να υποστηρίξει το πρακτικό σκέλος που αφορά το ακίνητο.

Κάτοχοι Golden Visa και φορολογική κατοικία

Το ελληνικό Golden Visa παρέχει δικαίωμα διαμονής βάσει επιλέξιμης επένδυσης, αλλά δεν καθιστά αυτόματα τον κάτοχό του φορολογικό κάτοικο Ελλάδας. Η άδεια διαμονής και τα κριτήρια της φορολογικής κατοικίας είναι νομικά διακριτά.

Ένας κάτοχος που περνά μεγάλο μέρος του χρόνου του στην Ελλάδα, αποκτά μόνιμη κατοικία ή μεταφέρει το κέντρο ζωτικών συμφερόντων του μπορεί παρ’ όλα αυτά να γίνει φορολογικός κάτοικος σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες. Αντίθετα, ένα πρόσωπο που επισκέπτεται τη χώρα για σύντομο διάστημα και διατηρεί τη ζωή του στο εξωτερικό μπορεί να παραμείνει μη κάτοικος, ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά της περίπτωσής του και το αλλοδαπό δίκαιο.

Ο φορολογικός σχεδιασμός θα πρέπει να ολοκληρώνεται πριν αλλάξετε το μοτίβο των ταξιδιών σας ή μετεγκαταστήσετε την οικογένειά σας. Δείτε τον οδηγό μας «Golden Visa στην Ελλάδα» για πληροφορίες σχετικά με τη διαμονή και τα ακίνητα.

Ζευγάρια, οικογένειες και νοικοκυριά μοιρασμένα μεταξύ χωρών

Ο τόπος όπου ζει η οικογένεια έχει μεγάλη σημασία για το κέντρο ζωτικών συμφερόντων. Αν ο ένας σύζυγος μετακομίσει πρώτος, ενώ ο άλλος σύζυγος και τα παιδιά παραμένουν στο εξωτερικό, η φορολογική ανάλυση μπορεί να διαφέρει από εκείνη μιας πλήρους μετεγκατάστασης της οικογένειας. Η σχολική φοίτηση, η στέγαση και η αναμενόμενη διάρκεια της χωριστής διαβίωσης παίζουν ρόλο.

Οι σύζυγοι μπορεί να έχουν διαφορετική πραγματική φορολογική κατοικία, αν και οι κανόνες για τις δηλώσεις και το μητρώο απαιτούν επαγγελματικό χειρισμό. Ο γάμος δεν εξαλείφει αυτόματα την ανάγκη ανάλυσης για κάθε πρόσωπο χωριστά. Τα εξαρτώμενα μέλη και τα κοινά περιουσιακά στοιχεία μπορεί να δημιουργήσουν πρόσθετα ζητήματα δήλωσης.

Πριν από τη μετακόμιση των παιδιών ή την υπογραφή μιας μακροχρόνιας μίσθωσης, οι οικογένειες θα πρέπει να εξετάζουν από κοινού τις ημερομηνίες διαμονής, την υγειονομική περίθαλψη, την εργασία, το σχολείο και τους κανόνες αναχώρησης της αλλοδαπής χώρας, και όχι ως μεμονωμένα έργα.

Τραπεζικοί λογαριασμοί, επενδύσεις και περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό

Οι νέοι κάτοικοι Ελλάδας θα πρέπει να καταρτίσουν έναν οργανωμένο κατάλογο με τους τραπεζικούς λογαριασμούς στο εξωτερικό, τα χαρτοφυλάκια σε χρηματιστηριακές εταιρείες, τις συντάξεις, τις εταιρείες, τα καταπιστεύματα (trusts), τα ιδρύματα, τα κρυπτοστοιχεία, τα ακίνητα, τα δάνεια και τα δικαιώματα ως πραγματικός δικαιούχος. Σκοπός είναι η ακριβής συμβουλευτική, όχι η παραδοχή ότι κάθε περιουσιακό στοιχείο παράγει άμεσα φόρο.

Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ανταλλάσσουν πληροφορίες για τη φορολογική κατοικία στο πλαίσιο διεθνών ρυθμίσεων και ζητούν αυτοπιστοποίηση. Δηλώστε ακριβείς αριθμούς φορολογικού μητρώου και επικαιροποιήστε τη φορολογική σας κατοικία όταν απαιτείται. Αντιφατικές δηλώσεις σε διαφορετικές τράπεζες μπορεί να προκαλέσουν ερωτήματα.

Οι δομές κατοχής περιουσιακών στοιχείων μπορεί να χαρακτηρίζονται διαφορετικά στην Ελλάδα από ό,τι στο εξωτερικό. Τα καταπιστεύματα (trusts), οι φορολογικά διαφανείς οντότητες, τα αλλοδαπά επενδυτικά προϊόντα ασφάλισης ζωής και οι εταιρείες με λίγους μετόχους χρειάζονται εξειδικευμένο έλεγχο πριν από διανομές ή αναδιαρθρώσεις.

Συνήθεις μορφές εισοδήματος από το εξωτερικό

Ο πίνακας αποτελεί μόνο βοήθημα σχεδιασμού. Ο λογιστής πρέπει να χαρακτηρίσει κάθε ποσό σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο και την εφαρμοστέα σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας.

Άρθρο 5Α: Εναλλακτική φορολόγηση για επιλέξιμους επενδυτές

Το άρθρο 5Α προβλέπει ένα πλαίσιο εναλλακτικής φορολόγησης για επιλέξιμα φυσικά πρόσωπα με μεγάλη περιουσία που μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα και πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων η σχετική προηγούμενη ιδιότητα μη κατοίκου και οι απαιτήσεις επένδυσης. Αφορά συγκεκριμένα εισοδήματα αλλοδαπής προέλευσης και έχει καθορισμένη διάρκεια.

Το καθεστώς αυτό περιγράφεται μερικές φορές ως ελληνικό καθεστώς «non-dom», όμως οι συντομεύσεις του μάρκετινγκ δεν πρέπει να υποκαθιστούν τον νόμο. Τα εισοδήματα ελληνικής προέλευσης, η υλοποίηση της επένδυσης, η επέκταση στα μέλη της οικογένειας, οι προθεσμίες και οι ετήσιες καταβολές απαιτούν ακριβή εξέταση.

Μια ενδελεχής ανάλυση πριν από την υποβολή της αίτησης είναι απαραίτητη. Οι σύμβουλοι θα πρέπει να συγκρίνουν την κανονική φορολόγηση με το άρθρο 5Α, να επιβεβαιώσουν τις επιλέξιμες επενδύσεις και να συντονίσουν τα αποδεικτικά στοιχεία. Ούτε η αγορά ακινήτου ούτε η περιουσία εγγυώνται αυτόματα την έγκριση.

Άρθρο 5Β: Εναλλακτική φορολόγηση για συνταξιούχους αλλοδαπής

Το άρθρο 5Β απευθύνεται σε επιλέξιμους δικαιούχους συντάξεων αλλοδαπής που μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα. Το επίσημο πλαίσιο προβλέπει εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης των καλυπτόμενων εισοδημάτων αλλοδαπής προέλευσης, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, με επιλέξιμη προηγούμενη κατοικία, τήρηση προθεσμιών και ετήσια συμμόρφωση.

Η ύπαρξη σύνταξης από το εξωτερικό είναι αναγκαία, αλλά μπορεί να μην αρκεί. Πρέπει να ελέγχονται η προηγούμενη χώρα, το εφαρμοστέο πλαίσιο συνεργασίας, τα έγγραφα της σύνταξης και τα προηγούμενα έτη κατά τα οποία το πρόσωπο δεν ήταν κάτοικος. Τα εισοδήματα ελληνικής προέλευσης εξακολουθούν να υπόκεινται στους σχετικούς κανόνες.

Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να συγκρίνουν το καθεστώς με την κανονική φορολόγηση βάσει της σύμβασης αποφυγής διπλής φορολογίας, ιδίως όταν υπάρχουν συντάξεις δημοσίου, εισοδήματα από ενοίκια, μερίσματα ή σημαντική υπεραξία. Ο χαμηλότερος ονομαστικός συντελεστής δεν είναι πάντα ο μόνος παράγοντας για την απόφαση.

Άρθρο 5Γ: Κίνητρο για μισθωτή εργασία ή επιχειρηματική δραστηριότητα

Το άρθρο 5Γ προβλέπει ειδική φορολογική μεταχείριση για επιλέξιμα πρόσωπα που μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα και αποκτούν επιλέξιμο εισόδημα από μισθωτή εργασία ή ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ελλάδα. Οι ισχύουσες προϋποθέσεις περιλαμβάνουν την προηγούμενη ιδιότητα μη κατοίκου, τη μεταφορά από επιλέξιμο κράτος, απαιτήσεις σχετικά με την εργασία ή την επιχειρηματική δραστηριότητα και δέσμευση ως προς τη διάρκεια παραμονής.

Για το κίνητρο απαιτούνται αίτηση και έγκριση. Δεν εφαρμόζεται αυτόματα επειδή ένα πρόσωπο αναλαμβάνει εργασία ή ξεκινά ατομική επιχείρηση. Οι προθεσμίες και οι ημερομηνίες έναρξης μπορεί να επηρεάσουν το πρώτο επιλέξιμο έτος.

Οι εργοδότες, οι μισθωτοί και οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα πρέπει να εναρμονίζουν την αίτηση με τη μισθοδοσία, την έναρξη δραστηριότητας και τα στοιχεία διαμονής. Ο λογιστής πρέπει να επιβεβαιώσει το επιλέξιμο εισόδημα και τον χειρισμό του στις ετήσιες δηλώσεις.

Η φορολογική κατοικία και η κοινωνική ασφάλιση διαφέρουν

Η κατοικία για σκοπούς φορολογίας εισοδήματος δεν καθορίζει από μόνη της την ασφαλιστική κάλυψη. Ο συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ εφαρμόζει κατά κανόνα τη νομοθεσία ενός μόνο κράτους, με βάση τον τρόπο εργασίας, την απασχόληση, την απόσπαση και την κατοικία, ενώ οι περιπτώσεις εκτός ΕΕ εξαρτώνται από το ελληνικό δίκαιο και από τυχόν διμερή συμφωνία.

Ένα πρόσωπο μπορεί να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας ενώ παραμένει προσωρινά ασφαλισμένο σε άλλη χώρα με έγκυρο έντυπο A1, ή μπορεί να οφείλει ελληνικές ασφαλιστικές εισφορές χωρίς να έχει επιλύσει όλα τα ζητήματα φορολογικής κατοικίας. Κάθε αποτέλεσμα απαιτεί τα δικά του αποδεικτικά.

Οι εξ αποστάσεως εργαζόμενοι και όσοι εργάζονται σε περισσότερα κράτη θα πρέπει να ζητούν επίσημο προσδιορισμό της εφαρμοστέας ασφαλιστικής νομοθεσίας, αντί να βασίζονται μόνο σε φορολογικές συμβουλές. Η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και οι εισφορές μπορεί να εξαρτώνται από αυτό το αποτέλεσμα.

Η φορολογική κατοικία και το μεταναστευτικό καθεστώς διαφέρουν

Η άδεια διαμονής επιτρέπει τη διαμονή σύμφωνα με το μεταναστευτικό δίκαιο· η φορολογική κατοικία καθορίζει μια φορολογική σχέση. Ένα πρόσωπο μπορεί να έχει Golden Visa χωρίς να γίνει φορολογικός κάτοικος, ενώ ένα άλλο πρόσωπο μπορεί να γίνει φορολογικός κάτοικος λόγω των πραγματικών περιστατικών, ακόμη κι αν η συμμόρφωσή του με το μεταναστευτικό δίκαιο είναι ελλιπής.

Οι βεβαιώσεις εγγραφής πολίτη της Ένωσης, οι άδειες για ψηφιακούς νομάδες, οι άδειες για οικονομικά ανεξάρτητα πρόσωπα, οι άδειες για μέλη οικογένειας και τα Golden Visa έχουν διαφορετικές προϋποθέσεις. Κανένα από αυτά δεν θα πρέπει να προβάλλεται ως φορολογική απαλλαγή, εκτός αν ο φορολογικός νόμος προβλέπει ρητά κάτι τέτοιο.

Ο δικηγόρος μας συντονίζει τα μεταναστευτικά και νομικά ζητήματα, ενώ ο λογιστής αναλαμβάνει τη φορολογική εγγραφή και τις δηλώσεις. Η κοινή εξέταση αποτρέπει αντιφατικές ημερομηνίες, διευθύνσεις ή εξηγήσεις.

Αναχώρηση από την Ελλάδα και μεταφορά της φορολογικής κατοικίας στο εξωτερικό

Η φυσική αναχώρηση δεν ενημερώνει αυτόματα το ελληνικό φορολογικό μητρώο. Η ΑΑΔΕ προβλέπει επίσημη διαδικασία για τους φορολογικούς κατοίκους Ελλάδας που μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στο εξωτερικό, με προθεσμία υποβολής της αίτησης κατά κανόνα τον Μάρτιο του έτους που ακολουθεί την αναχώρηση και με υποβολή των δικαιολογητικών σύμφωνα με το ισχύον χρονοδιάγραμμα.

Το πρόσωπο μπορεί να χρειαστεί αποδεικτικό κατοικίας στο εξωτερικό, αποδεικτικά ότι εργάζεται ή διαθέτει σπίτι στο εξωτερικό και, όπου απαιτείται, διορισμό φορολογικού εκπροσώπου στην Ελλάδα. Οι υποχρεώσεις που εξακολουθούν να υφίστανται στην Ελλάδα για ακίνητα ή εισοδήματα παραμένουν ακόμη και μετά την αποδοχή της ιδιότητας μη κατοίκου.

Σχεδιάστε την αναχώρηση πριν από τη μετακόμιση, διατηρήστε τα αποδεικτικά από τη νέα χώρα και μη χάνετε τις προθεσμίες. Για το αίτημα αποφασίζει η αρμόδια υπηρεσία, ενώ οι σύνθετες περιπτώσεις μπορεί να απαιτούν πρόσθετα έγγραφα ή διαδικασίες προσφυγής.

Έγγραφα και αποδεικτικά για την εξέταση της φορολογικής κατοικίας

Ενδέχεται να απαιτείται επίσημη μετάφραση, επισημείωση της Χάγης (Apostille) ή προξενική επικύρωση. Οι απαιτήσεις διαφέρουν ανάλογα με την αρχή, τη σύμβαση, τη χώρα και τον σκοπό.

Προτεινόμενο χρονοδιάγραμμα για τη φορολογική κατοικία

Τρεις έως έξι μήνες πριν από τη μετεγκατάσταση

Καταγράψτε ημέρες παραμονής, εισοδήματα, περιουσιακά στοιχεία, οικογένεια, κατοικίες και εργασία. Ζητήστε προκαταρκτική συμβουλή στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Συγκρίνετε την κανονική φορολόγηση με τυχόν ειδικό καθεστώς και επανεξετάστε την προγραμματισμένη ημερομηνία μετεγκατάστασης.

Πριν από την άφιξη

Ετοιμάστε έγγραφα ταυτοποίησης, πιστοποιητικά, μεταφράσεις, ΑΦΜ ή πληρεξούσιο, τη δομή της απασχόλησης ή της επιχείρησης και τη διαδικασία αναχώρησης από τη χώρα του εξωτερικού. Εξασφαλίστε, όπου απαιτείται, την έγκριση του εργοδότη.

Οι πρώτες εβδομάδες στην Ελλάδα

Ολοκληρώστε με τη σωστή σειρά τα βήματα για τη διαμονή και το φορολογικό μητρώο, ενεργοποιήστε την πρόσβαση στο myAADE, οργανώστε την τήρηση βιβλίων ή τη μισθοδοσία και φυλάξτε όλα τα αποδεικτικά της άφιξής σας.

Κατά τη διάρκεια του έτους

Τηρείτε ημερολόγιο ταξιδιών, συγκεντρώνετε βεβαιώσεις για τα εισοδήματα του εξωτερικού, ενημερώνετε σωστά τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και εξετάζετε κάθε σημαντική αλλαγή, όπως γάμο, νέα απασχόληση, πώληση ακινήτου ή διανομή κερδών εταιρείας.

Πριν από την υποβολή της δήλωσης

Δώστε έγκαιρα στον λογιστή σας πλήρη στοιχεία από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Επιβεβαιώστε την εφαρμογή των συμβάσεων, τους φόρους του εξωτερικού και τα πιστοποιητικά, αντί να περιμένετε τη λήξη της προθεσμίας.

Συνήθη λάθη σχετικά με τη φορολογική κατοικία

• Η παραδοχή ότι λιγότερες από 183 ημέρες σημαίνουν αυτομάτως ότι δεν υπάρχει φορολογική κατοικία.
• Η σύγχυση του ΑΦΜ, της άδειας διαμονής ή του τίτλου ιδιοκτησίας με τη φορολογική κατοικία.
• Η παράβλεψη του τόπου όπου ζουν ο/η σύζυγος και τα παιδιά και όπου εξελίσσεται η καθημερινή ζωή.
• Η εξ αποστάσεως εργασία από την Ελλάδα χωρίς προηγούμενη εξέταση με τον εργοδότη και χωρίς φορολογική αξιολόγηση.
• Η εφαρμογή ενός κανόνα της σύμβασης για τη μισθωτή εργασία σαν να ήταν ο κανόνας του εσωτερικού δικαίου για τη φορολογική κατοικία.
• Η μη δήλωση εισοδήματος του εξωτερικού επειδή ο φόρος έχει ήδη καταβληθεί στο εξωτερικό.
• Η χρήση πιστοποιητικού φορολογικής κατοικίας λάθος έτους.
• Η παράλειψη των προθεσμιών υποβολής αιτήσεων για ειδικά καθεστώτα.
• Η αναχώρηση από την Ελλάδα χωρίς ολοκλήρωση της επίσημης διαδικασίας μεταφοράς στο φορολογικό μητρώο.
• Οι αντιφατικές δηλώσεις φορολογικής κατοικίας προς τις τράπεζες.
• Η εμπιστοσύνη σε συμβουλές που προορίζονται για άλλη υπηκοότητα ή για άλλη σύμβαση.
• Η προσδοκία ότι ένας μεσίτης ακινήτων μπορεί να αντικαταστήσει έναν αδειοδοτημένο φοροτεχνικό ή δικηγόρο.

Τα περισσότερα προβλήματα γίνονται πιο δαπανηρά μετά τη λήξη των προθεσμιών. Η έγκαιρη και συντονισμένη συμβουλευτική είναι, επομένως, ένα πρακτικό μέτρο διαχείρισης κινδύνων.

Η επί πληρωμή υποστήριξή μας για τη φορολογική κατοικία στην Ελλάδα

Η Chalkidiki Real Estate παρέχει ένα συντονισμένο σημείο επαφής για διεθνείς πελάτες που χρειάζονται πρακτική υποστήριξη σε μια μετεγκατάσταση στην Ελλάδα. Συνεργαζόμαστε με κατάλληλα καταρτισμένο Έλληνα λογιστή ή φοροτεχνικό για τη φορολογική ανάλυση, τις εγγραφές και τις δηλώσεις, καθώς και με κατάλληλα καταρτισμένο Έλληνα δικηγόρο για θέματα μετανάστευσης, νομικών εγγράφων και εκπροσώπησης.

Η υπηρεσία μπορεί να περιλαμβάνει την αρχική καταγραφή στοιχείων και ζητημάτων, τον συντονισμό των συμβούλων, λίστες δικαιολογητικών, τη διαχείριση ΑΦΜ και myAADE, τον προγραμματισμό ραντεβού, τον συντονισμό επικυρωμένων μεταφράσεων, πληρεξούσια, αιτήματα μεταφοράς φορολογικής κατοικίας, πιστοποιητικά, υποστήριξη σε αιτήσεις υπαγωγής σε ειδικά καθεστώτα και την παρακολούθηση με τον αρμόδιο επαγγελματία ή την αρμόδια αρχή.

Δεν εκδίδουμε οι ίδιοι νομικές γνωμοδοτήσεις ούτε παρέχουμε οι ίδιοι φορολογικές συμβουλές, δεν υποβάλλουμε ανακριβή στοιχεία, δεν εγγυόμαστε έγκριση, δεν αποκρύπτουμε εισοδήματα του εξωτερικού, δεν δημιουργούμε τεχνητά αποδεικτικά διαμονής και δεν υποσχόμαστε φορολογική εξοικονόμηση. Ο πελάτης παραμένει υπεύθυνος για την παροχή πλήρων και αληθών στοιχείων και για την έγκριση των επαγγελματικών συμβουλών και των υποβολών.

Πώς λειτουργεί η διαδικασία συντονισμού μας

1. Αρχική συμβουλευτική συνάντηση: συζητάμε την προγραμματισμένη μετεγκατάσταση, τις χώρες, την οικογένεια, την εργασία, τα ακίνητα και την υποστήριξη που επιθυμείτε.
2. Ανάθεση στον κατάλληλο επαγγελματία: τα φορολογικά ερωτήματα πηγαίνουν στον λογιστή ή φοροτεχνικό· τα νομικά και μεταναστευτικά ερωτήματα πηγαίνουν στον δικηγόρο.
3. Λίστα στοιχείων και δικαιολογητικών: λαμβάνετε μια λίστα προσαρμοσμένη στην περίπτωσή σας αντί για ένα γενικό πακέτο.
4. Γραπτό αντικείμενο εργασιών και αμοιβή: επιβεβαιώνουμε τις εργασίες, τις εξαιρέσεις, τις αμοιβές τρίτων και την πληρωμή πριν ξεκινήσει η εργασία με αμοιβή.
5. Ανάλυση και σχεδιασμός: οι σύμβουλοι εντοπίζουν τους κινδύνους ως προς την κατοικία, τα ζητήματα των συμβάσεων, τις προθεσμίες και τα επόμενα βήματα.
6. Προετοιμασία: οργανώνονται τα έγγραφα, οι μεταφράσεις, οι εξουσιοδοτήσεις και τα στοιχεία του μητρώου.
7. Υποβολή ή ραντεβού: ο εξουσιοδοτημένος επαγγελματίας υποβάλλει τα αιτήματα που μπορεί να υποβάλει ο ίδιος ή σας υποστηρίζει όταν απαιτείται αυτοπρόσωπη παρουσία.
8. Παρακολούθηση: παρακολουθούμε τις απαντήσεις, μεταφέρουμε τις πρόσθετες απαιτήσεις και κρατάμε τον πελάτη ενήμερο.
9. Παράδοση: ο πελάτης λαμβάνει τις σχετικές επιβεβαιώσεις και μια λίστα με τις διαρκείς υποχρεώσεις του.

Η σειρά των βημάτων μπορεί να αλλάξει ανάλογα με την υπηκοότητα, την ύπαρξη ΑΦΜ, την κατηγορία διαμονής, το χρονοδιάγραμμα, τα έγγραφα του εξωτερικού και την πολυπλοκότητα.

Αμοιβές, κόστη τρίτων και αντικείμενο εργασιών

Πρόκειται για υπηρεσία με αμοιβή. Οι αμοιβές εξαρτώνται από την πολυπλοκότητα, τις εμπλεκόμενες χώρες, τις πηγές εισοδήματος, την ανάλυση ειδικών καθεστώτων, την κατάσταση των εγγράφων, την εκπροσώπηση, τις μεταφράσεις και τον αριθμό των μελών της οικογένειας ή των νομικών οντοτήτων. Μια απλή ενέργεια στο μητρώο διαφέρει από μια περίπτωση διπλής κατοικίας ή ιδιοκτήτη επιχείρησης.

Πριν ξεκινήσει η εργασία, παρέχουμε ή συντονίζουμε μια πρόταση για το αντικείμενο των εργασιών και την αμοιβή. Οι χρεώσεις λογιστή, δικηγόρου, μεταφραστή, συμβολαιογράφου, εταιρείας ταχυμεταφορών, αρχών και συμβούλων του εξωτερικού μπορεί να είναι ξεχωριστές, εκτός αν περιλαμβάνονται ρητά. Η δωρεάν αρχική επικοινωνία δεν σημαίνει ότι η επαγγελματική ανάλυση και η υλοποίηση είναι δωρεάν.

Οι πρόσθετες εργασίες συμφωνούνται όταν προκύπτουν νέα δεδομένα. Ένα σαφές αντικείμενο εργασιών προστατεύει τόσο τον πελάτη όσο και τους επαγγελματίες και αποτρέπει μη ρεαλιστικές προσδοκίες για απεριόριστη εκπροσώπηση.

Πρακτική λίστα ελέγχου για τη φορολογική κατοικία

• Καθορίστε την προβλεπόμενη ημερομηνία άφιξης ή αναχώρησης.
• Καταρτίστε ημερολόγιο ταξιδιών που να καλύπτει κάθε σχετική χώρα.
• Καταγράψτε όλες τις διαθέσιμες κατοικίες και πώς χρησιμοποιείται η καθεμία.
• Σημειώστε πού ζουν ο/η σύζυγος, τα παιδιά και τα εξαρτώμενα μέλη.
• Προσδιορίστε πού ασκείται φυσικά η εργασία.
• Καταγράψτε επιχειρήσεις, θέσεις σε διοικητικά συμβούλια και εξουσίες υπογραφής.
• Καταγράψτε το παγκόσμιο εισόδημα και τις αναμενόμενες συναλλαγές.
• Συγκεντρώστε τις φορολογικές δηλώσεις του εξωτερικού και τα πιστοποιητικά φορολογικής κατοικίας.
• Ελέγξτε την εφαρμοστέα σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας.
• Συγκρίνετε την κανονική φορολόγηση με την πιθανή υπαγωγή στα άρθρα 5Α, 5Β ή 5Γ.
• Εξετάστε χωριστά την κοινωνικοασφαλιστική κάλυψη.
• Εξετάστε χωριστά τη βίζα ή την άδεια διαμονής.
• Αποκτήστε ή επικαιροποιήστε τον ΑΦΜ και τα στοιχεία σας στο myAADE.
• Εναρμονίστε τις διευθύνσεις που δηλώνετε σε τράπεζες και φορείς.
• Ορίστε υπενθυμίσεις για τις προθεσμίες αιτήσεων και δηλώσεων.
• Φυλάξτε τις γραπτές συμβουλές και τις επιβεβαιώσεις υποβολής.

Επίσημες πηγές της ΑΑΔΕ και σημαντική επισήμανση

Η φορολογική κατοικία εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά κάθε περίπτωσης. Ο αριθμός των ημερών είναι σημαντικός, αλλά ρόλο μπορούν να παίξουν επίσης η μόνιμη ή κύρια κατοικία, η συνήθης διαμονή, οι προσωπικοί και οικονομικοί δεσμοί, οι κανόνες των συμβάσεων και η φύση κάθε πηγής εισοδήματος. Ζητήστε γραπτή αξιολόγηση από κατάλληλα καταρτισμένο Έλληνα φοροτεχνικό πριν προχωρήσετε σε οποιαδήποτε ενέργεια.

• ΑΑΔΕ – Φορολογική κατοικία φυσικών προσώπων
• ΑΑΔΕ – Οι συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας της Ελλάδας
• ΑΑΔΕ – Εισόδημα ελληνικής πηγής των μη κατοίκων
• ΑΑΔΕ – Ψηφιακό πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας

Φορολογική επισήμανση: ο οδηγός αυτός παρέχει μόνο γενικές πληροφορίες και δεν αποτελεί εξατομικευμένη φορολογική, νομική, λογιστική, κοινωνικοασφαλιστική ή επενδυτική συμβουλή. Το αποτέλεσμα της εφαρμογής μιας φορολογικής σύμβασης εξαρτάται από την εφαρμοστέα σύμβαση και από το σύνολο των πραγματικών περιστατικών του προσώπου.